Hoe maak je een schip circulairder? Bij Damen besloot een onderzoeksteam die grote vraag bewust klein te maken: door te beginnen met één crew cabin.
Voor Renaud Gaudel, Senior Research Engineer bij Damen, was dat een logisch startpunt. Vanuit zijn achtergrond in akoestiek en trillingen kende hij crew cabins goed. Tegelijk komen zelfs in zo'n relatief kleine ruimte veel verschillende materialen, componenten en leveranciers samen. Daarmee werd de cabin een praktische testcase voor een veel groter vraagstuk: hoe vertaal je circulariteit naar de maritieme praktijk? Vanaf het begin was één ding duidelijk. Het project moest niet eindigen met alleen een rapport of een set aanbevelingen. Renaud wilde iets bouwen.
Circulariteit praktisch maken
Eerst moest duidelijk worden wat circulariteit voor een crew cabin daadwerkelijk betekent. Daarbij gaat het niet alleen om de keuze voor andere materialen. Ook de hoeveelheid materiaal, levensduur, reparatie, hergebruik, recycling en uiteindelijke demontage spelen een rol.
Bestaande keuzes werden daarom opnieuw bekeken. Kan er minder materiaal worden gebruikt? Is er een circulairder alternatief? En kun je een onderdeel zo ontwerpen dat het later eenvoudiger uit elkaar kan worden gehaald? De cabin bood een overzichtelijke schaal om zulke vragen concreet te onderzoeken voordat naar grotere delen van een schip werd gekeken.
Een idee moet je ook in beweging krijgen
Maar een technisch idee alleen maakt nog geen onderzoeksproject. Renaud moest binnen Damen de juiste mensen vinden, het idee verder uitwerken en verschillende disciplines meekrijgen. Dat liet hem zien hoe belangrijk een intern netwerk is. Je moet niet alleen een kans herkennen, maar ook weten wie je nodig hebt om die kans verder te brengen.
Toen het project eenmaal op gang kwam, werd de samenwerking steeds breder. Collega's uit verschillende disciplines raakten betrokken, studenten werkten mee aan verschillende onderdelen en voor de demonstrator werkte het team samen met circa twintig leveranciers.
De rol van leveranciers is daarbij essentieel. Veel materialen en componenten worden ingekocht. Circulair ontwerpen is daardoor niet iets wat een werf alleen kan realiseren. Het vraagt samenwerking in de keten en leveranciers die bereid zijn mee te denken over materialen, producten en alternatieven.
Van onderzoek naar daadwerkelijk bouwen
Het bouwen van de demonstrator bracht het onderzoek naar een volgend niveau. Wat op papier een goede oplossing lijkt, is in de praktijk niet automatisch toepasbaar. Materialen moeten beschikbaar zijn, onderdelen moeten geleverd kunnen worden en oplossingen moeten uiteindelijk geschikt zijn voor de maritieme sector.
Tijdens de bouw werd dat heel concreet. Sommige materialen arriveerden later dan gepland. Andere oplossingen waren nog niet ver genoeg ontwikkeld en bepaalde keuzes moesten tijdens de bouw worden aangepast. De uiteindelijke cabin is daardoor niet precies geworden zoals oorspronkelijk ontworpen.
Maar juist daarin zit een belangrijk deel van de waarde van de demonstrator.
Door daadwerkelijk te bouwen, werd zichtbaar welke oplossingen verder ontwikkeld zijn en waar nog onderzoek, ontwikkeling of certificering nodig is. De praktijk bracht vragen naar boven die in een onderzoeksrapport veel moeilijker zichtbaar worden. De demonstrator werd voor het eerst gepresenteerd tijdens het Damen Maritime Festival. Sindsdien helpt de fysieke cabin om circulariteit ook met collega's, leveranciers en klanten concreet te bespreken.
Weten wat er nu én later in de cabin zit
Een van de onderdelen waarop verder wordt gewerkt, is een digitaal paspoort voor de cabin. Dat maakt zichtbaar hoe circulair de cabin is opgebouwd, welke materialen en componenten zijn toegepast en waar deze zich bevinden. Ook wordt vastgelegd hoe onderdelen later weer kunnen worden verwijderd.
Die informatie wordt vooral op de lange termijn belangrijk. Als onderdelen moeten worden vervangen of de cabin uiteindelijk wordt gedemonteerd, is inzichtelijk wat er in de cabin zit en wat ermee kan gebeuren. Kan een onderdeel worden gerepareerd, opnieuw worden gebruikt of gerecycled? Zo wordt tijdens het ontwerpen niet alleen gekeken naar het bouwen van vandaag, maar ook naar wat er later met onderdelen en materialen moet gebeuren.
Van één cabin richting een heel schip
De Circular Crew Cabin kan gezien worden als een blauwdruk voor hoe circulariteit binnen de accommodatie van een schip kan worden toegepast. De demonstrator laat daarbij zien dat oplossingen zich in verschillende ontwikkelfasen bevinden en dat wat in theorie mogelijk lijkt, in de praktijk nog verdere stappen kan vragen.
Dat maakt de volgende vraag alleen maar interessanter. Welke lessen uit deze ene cabin zijn ook bruikbaar in andere ruimtes of onderdelen van een schip? Wat kan worden meegenomen naar toekomstige nieuwbouwprojecten? En welke mogelijkheden zijn er bij refits? Daarmee verplaatst de uitdaging zich van één crew cabin naar de volledige accommodatie en uiteindelijk naar het schip als geheel.
Voor Renaud begon die ontwikkeling met het herkennen van een kans binnen een vakgebied dat hij goed kende. Vervolgens moest hij de juiste collega's, studenten en leveranciers bij elkaar brengen om die kans daadwerkelijk verder te brengen.
Niet door vooraf alle antwoorden te hebben, maar door klein te beginnen, iets daadwerkelijk te bouwen en van daaruit de volgende stap te zetten.
